Şema terapi mi BDT mi? Yaklaşıma nasıl karar verilir?

Terapiye başvurmak için önce hangi yönteme ihtiyacınız olduğunu bilmeniz gerekmez. “Kaygım var”, “İlişkilerimde aynı yerde zorlanıyorum” veya “Daha önce terapi aldım ama bazı sorularım sürüyor” diyerek başlayabilirsiniz. Yaklaşım seçimi başvuru konusu, hedefler, yaşam koşulları ve önceki deneyimlerle birlikte değerlendirilir.

BDT görüşmelerinde neler ele alınır?

Bilişsel davranışçı terapi, zorlayıcı durumlarda düşünce, duygu ve davranışların birbiriyle ilişkisini inceler. İşlevsiz düşünceleri sorgulama ve farklı davranışları deneme gibi çalışmalar kullanılabilir. Seans dışında uygulamalar da sürece dahil olabilir. NHS’nin BDT açıklaması, başlangıç değerlendirmesinin ve ihtiyaçlara göre planlamanın önemini anlatır.

Şema terapinin çalışma odağı nedir?

Şema terapi, tekrar eden ilişki ve başa çıkma örüntülerini duygusal ihtiyaçlarla ve erken yaşantılarla birlikte ele alır. Konuşmanın yanında imgeleme ve sandalye çalışmaları gibi yaşantısal yöntemler değerlendirilebilir. Şema Terapi Derneğinin açıklamasında yaklaşımın BDT dahil farklı kuramsal kaynaklardan yararlandığı belirtilir.

Ortak yönleri ve farklılıkları nasıl düşünmeli?

İki yaklaşımda da kişinin yaşadığı sorunu anlamak ve günlük yaşamda farklı tepkiler geliştirmesine alan açmak önemlidir. Geçmişin ele alınması yalnızca bir yönteme, bugünkü davranışların çalışılması da yalnızca diğerine ait değildir. Kullanılan teknik ve ağırlık kişinin ihtiyacına göre değişebilir; “derin” veya “yüzeysel” etiketleri tek başına yöntem seçimine yardımcı olmaz.

Kurgusal örnek: Bir toplantı sonrasında “Herkes beni yetersiz buldu” diye düşünen bir kişi görüşmede o günkü olayı, ardından yaptıklarını ve bu duygunun ne kadar tanıdık olduğunu anlatabilir. Bu sahne her iki yaklaşım hakkında soru sormaya kapı açabilir; hangi yöntemin uygun olduğuna karar vermek için yeterli değildir.

İlk değerlendirmede hangi sorular konuşulur?

• Sizi en çok zorlayan durum nedir ve günlük hayatınıza nasıl yansıyor?
• Bu güçlük ne zamandır var; belirli koşullarda tekrar ediyor mu?
• Terapi sonunda neyin farklı olmasını istersiniz?
• Daha önce hangi destekleri aldınız, neler yardımcı oldu, hangi sorular kaldı?
• Görüşme biçimi ve düzeni için koşullarınız neler?

Önceki terapi deneyiminizi anlatmanız yeni görüşmede her şeyin aynı biçimde ilerlemesini gerektirmez. Beklentiler ve sürmekte olan güçlükler yeniden değerlendirilir. Kesin seans sayısı veya herkes için geçerli bir sonuç vaat edilmez.

Görüşmelerimde nasıl bir yol izliyorum?

Görüşmelerimde BDT ve şema terapi yaklaşımlarından yararlanıyorum. Bazen güncel bir olayın ardından aklınızdan geçenleri konuşuyoruz; bazen de o olayın uyandırdığı duygunun geçmişten ne kadar tanıdık geldiğine bakıyoruz. Nerede duracağımızı, neye ağırlık vereceğimizi ihtiyaçlarınıza göre birlikte şekillendiriyoruz. Eğitimim ve yetişkin standart düzey ISST sertifikasyonum hakkında Hakkımda sayfasında bilgi bulabilirsiniz.

Genel başvuru ve ilk görüşme için Ankara psikolog sayfasına, yetişkin şema terapi çerçevesi için şema terapi sayfasına bakabilirsiniz. Kaygı rehberi ve psikolog seçme rehberi başlangıç sorularınızı hazırlamanıza yardımcı olabilir.